ÇOCUKTA GENEL ANESTEZİ NÖROTOKSİSİTESİ MASAL MI, GERÇEK Mİ?

Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Aralık ayı konferans serisi kapsamında “Çocukta Genel Anestezi Nörotoksisitesi Masal mı, Gerçek mi?” konulu konferans düzenlendi.

Tıp Fakültesi Konferans Salonu'nda düzenlenen ve Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Muhammet Ali Kayıkçı ile öğretim üyeleri ve öğrencilerin katılım gösterdiği etkinlikte, Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gülbin Sezen, “Çocukta Genel Anestezi Nörotoksisitesi Masal mı, Gerçek mi?” konulu sunum gerçekleştirdi.

Her yıl dünya genelinde yaklaşık 300 milyon çocuğun anestezi altında cerrahi girişim geçirdiğine dikkat çekerek sözlerine başlayan Prof. Dr. Gülbin Sezen,  oldukça kırılgan olabilen bu yaş grubunda uygulanan anestezi yöntemlerinin çocuğa özel olmasına rağmen risk oluşturabildiğini vurguladı.

“Tüm Olası Etki Edebilecek Faktörlerin Bertaraf Edildiği Klinik Çalışma Oluşturmak Zor”

Yaklaşık 40 senedir anestezik ilaçların gelişmekte olan beyin için zararlı olup olamayacağı ile ilgili tartışmaların devam ettiğini belirten Prof. Dr. Sezen,  “Bu konuda iyi dizayn edilmiş, tüm olası etki edebilecek faktörlerin bertaraf edildiği klinik çalışma oluşturmak zordur. Çünkü hem etik nedenlerle anestezi uygulamadan cerrahinin gerçekleştirilememesi, hem de cerrahinin ve ameliyat olması gerektiren hastalığın da olası nörolojik gelişim üzerine etkileri olabileceğinden, epigenetik faktörlerin etkileri nedeniyle saf olarak anesteziklerin nörolojik gelişim üzerine etkilerinden klinik olarak bahsetmek zordur.” diye konuştu.

“Çalışmaların Çok Büyük Çoğunluğu Hayvan Çalışmaları”

Anestezik maddelerin, nörolojik gelişim üzerine etkilerini inceleyen çalışmaların çok büyük çoğunluğunun hayvan çalışmaları olduğuna dikkat çeken Düzce Üniversitesi öğretim üyesi, “Bu çalışmalarda, hem damar yolundan kullanılan hem de solunum yoluyla kullanılan anesteziklerin, gelişmekte olan beyinde olumsuz etkileri olduğu gösterilmiştir. Başlıca etkiler; nöronların kendiliğinden ölümü ve nöronlar arası bağlantıların oluşturulamaması olup bunların sonucu olarak da ileriki yaşlarında öğrenme güçlüğü ve davranış sorunları yaşanmasıdır. Bu çalışmalar incelendiğinde; öncelikle hayvanların (sıçanların de insan dışı primatların) hem beyin yapıları hem de gelişim süreçleri insana göre çok farklıdır, ayrıca yapılan bu hayvan çalışmalarında anestezik ilaçlara maruziyet yaşı insan yaşına çevrildiğinde insanın doğum öncesi dönemine denk geldiği görülmekte, anestezik ilaçlara maruziyet süre ve dozlarının ise rutin uygulanan dozların çok üzerinde olmaktadır.” dedi.

“Elektif Bir Prosedürün Faydaları, Her Zaman Anestezi ve Ameliyatla İlgili Tüm Risklere Karşı Karşılaştırılmalıdır”

Sunumunda bu konuda yapılan 443 hayvan çalışmasının ve 32 klinik çalışma sonuçları üzerinden bilgilendirmede bulunan Prof. Dr. Sezen,  “Değerlendirilen çalışmanın sonucuna göre ise, anlamlı değişiklikler en çok maruziyet süresinin 3 st’in üstünde olduğu durumlarda oluşmaktadır, bununla birlikte maruziyet sırasındaki yaş ile ilgili güvenli bir aralık bildirilememesine karşın, 2-3 yaş altında zararlı etkilerin daha fazla oluşabileceği bildirilmiştir. Aynı zamanda tek maruziyet ile birden fazla maruziyet arasında farklılık olmadığı bildirilmiş olup erkek cinsiyette de nörotoksik etkilerin daha fazla görülebileceği bildirilmiştir. Sonuç olarak; hayvan deneylerinde çoğu anestezik ilacın, beyin gelişimi üzerinde olumsuz etkiye sahip olabileceği gösterildiğinden, daha güvenli olan hiçbir spesifik ilaç veya teknik seçilemeyeceği görülmektedir. Esas olarak, anestezik ilaçlar ertelenemeyecek herhangi bir ameliyat, prosedür veya teste ihtiyaç duyan çocukların bakımının gerekli bir parçasıdır. Elektif bir prosedürün faydaları her zaman anestezi ve ameliyatla ilgili tüm risklere karşı karşılaştırılmalıdır.” şeklinde konuştu.

Son olarak ebeveynlere tavsiyelerde bulunan Prof. Dr. Sezen, “Planlanan ameliyatların, girişimlerin zamanlamasını çocuğunuzun birinci basamak doktoru, cerrahi/prosedür uzmanı ve anestezi uzmanı ile tartışın. Çocuğunuzun beyin gelişimine anestezik maruziyetinin bilinmeyen riskine ilişkin endişeler, gerekli bir işlemin iptal edilmesi veya geciktirilmesiyle ilişkili potansiyel zarara karşı tartılmalıdır. Her çocuğun bakımı, yaşı, işlemin türü, aciliyeti ve diğer sağlık faktörlerine göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Bu tavsiyeyi de en iyi çocuğunuzun doktorları verebilir.” ifadelerini kullandı.

Konferans, katılımcıların sorularının cevaplandırılması ve Tıp Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Muhammet Ali Kayıkçı’nın plaket takdimi ile sona erdi.